Regjistruar: 03/02/2007
Vendbanimi: larg & afer
Mesazhe: 10972

Nese ju marrin e ju hedhin ne xhungel, nese fatmiresisht keni nje busull me vete do ta keni me te lehte te dilni nga ajo, gjithnje nese dini ta perdorni. E njeta gje vlen edhe nesu je degedisin ne ndonje shkretetire.
Ne mungese te busulles eshte pak me e veshtire, por jo e pamundur. Njeriu i koheve me te lashta do ta kishte me te lehte te dilte nga xhungla pa busull.

Gjithshka varet nga njohurite tona.

Duhet dhe pak kurajo dhe shkathtesi

Gjeja e pare elementare por dhe me e rendesishmja qe duhet te dime eshte orientimi ne horizont, pra te percaktojme veriun jugun lindjen e perendimin. Si percaktojme ose gjejme ato!!!
Menyra me praktike eshte te drejtohemi me fytyre nga dielli dhe te hapim krahet.
Fytyra lindja, mbrapa koke perendimi, krahu i majte veriu tjetri i bie te jete jug.
Si behet kur nuk shihet as dielli, ne xhungel, nen mjegull etj nuk mund te hapim as krahet!!!

Keto do ti trajtoj ne mesazhet e meposhtme. Do mundohem te perdor gjuhen me te thjeshte dhe me te kuptueshme per te gjithe.

Denonco këtë mesazh tek moderatorët | IP: e regjistruar

Regjistruar: 03/02/2007
Vendbanimi: larg & afer
Mesazhe: 10972

Po e fillojme me rastin me te keq. Ndodhemi ne xhungel, dhe nuk mund te shohim as diellin. Ky eshte nje rast i rralle dhe natyrisht i perkoheshem sepse duke levizur ne patjeter do te gjejme nje rrjedhe uji, nje maje mali ose, ose nese nuk gjejme as keto te dyja, bejme proven e hijes. Ngulim nje shkop sa me drejt mundesisht dhe shohim nga zgjat hija, kjo do te thote se dielli eshte ne te kundert. Vejme nje gur ne pike e pare ku hasem hijen dhe ndjekim levizjen e saj, gjithnje duke pasur mendjen edhe rreth e rrotull se mos vjen ndonje egersire e te na demtoje. Per te krijuar nje ide te qarte dhe te sigurte duhet te presim qe gjatesia e vijes se levizjes se hijes duhet te jete rreth 15 cm. Hija, praktikisht duhet te dime qe kur ishim ne diell se leviz nga perendimi drejt lindjes. Tashme kemi percaktuar horizontin. Perveç ketyre ka dhe metoda te tjera siç jane myshqet, trashesia e lekures se pemeve, drejtimi i luleve etj por qe nuk jane 100% te sigurta per arsye te shume faktoreve klimatike. por na sherbejne vetem per te na dhene nje ide .
Metodat me te mira e sigurta pa busull, jane, dielli, hena yjet. Aleatet natyrore te njeriut qe ne kohet me te lashta qe kur dilte ne gjueti apo ju shtua kurioziteti te eksploronte boten qe e rrethon dhe i duhej te gjente rrugen e kthimit ne shtepi.

Denonco këtë mesazh tek moderatorët | IP: e regjistruar

Regjistruar: 03/02/2007
Vendbanimi: larg & afer
Mesazhe: 10972

Aleati kryesor i njeriut per tu orientuar.
Lindja e diellit ndriçonte hyrjen e shpelles ku jetonin prehistoriket tane dhe ata pregatiteshin per te perballuar nje dite te re duke ndjekur ritmet e natyres. Kur fillonte muzgu ata merrnin rrugen e kthimit.
Dielli ndihmonte njerzit qe te leviznin. Nese kishin marre per nga lindja, per tu kthuer ndiqnin perendimin. Nese kishin shkuar nga e majta ktheheshin per nga e djathta e linjes qe pershkonte dielli.
Kur lind dielli, drejtohemi nga ai dhe hapim krahet e mbushemi me ajer. Krahet tone drejtohen njeri nga veriu dhe tjetri nga jugu
Me siper thame, majtas veriu dhe djathtas jugu!!! Kjo nuk eshte e vertet nese dielli perendon, perkundrazi.
Mirpo dielli nuk ben çdo dite te njeten rruge, dita dites ai nderron piken e lindjes dhe perendimit. E njeta rruge perseritet nje here ne vit me perjashtim te ekuinokseve, çka solli edhe lindjen e kalendarit diellor.
Tashme, dielli nuk i duhej njeriut, vetem per te treguar lindjen e nje dite te re apo orientuar ne natyre, por edhe per te organizuar jeten e perditeshme.

SHKENCA

Dielli vete eshte nje yll. Qe te duket nje yll duhen te pakten 27 milione vite, çka do te thote se duhen tere keto vite per te lindur nje yll.
Ngjizja:
Diku ne nje pjese te caktuar te hapsires therrmijat qe gjenden ne ate hapsire fillojne e perqendrohen e krijojne nje re gazi dhe pluhuri duke u dendesuar gjithnje e me shume derisa formohet nje re gjithnje e me kompakte, ky kompaktesim sjell rritjen e teperatures (keni parasysh si ngrohet pompa kur fryjme nje gome biçiklete). Pa harruar se hapsira ku gjendet kjo "re" eshte e ftohte -220°c temperatura me e fundit ne shkallen - (minus). Ne 10 milion vite temperatura brenda kesaj Re-je arrin ne 15 milion grade duke shkaktuar nje reaksion berthamor qe provokon shkrirjen e berthamave te hidrogjenit. Nga ky proçes berthamat e hidrogjenit transformohen ne berthama heliumi e çlirohet energji. I gjithe ky proçes thame zgjat vetem 27 milione vite, pas ketyre viteve ne hapsire duket nje yll ne rastin tone dielli.

Lindi Dielli.
Thote nje kenge popullore:
... E ka thone dhe perendia,
kush ka lemun pra do vdesi...

Reaksioni berthamor, krijimi i heliumit: Per te formuar nje atom (berthame) helium duhen 4 atome hidrogjen pasi dime se hidrogjeni duke qene se eshte elementi me i thjeshte perbehet vetem nga nje proton. Kurse heliumi ka dy protone dhe dy neutrone. Mirpo masa totale e atomit te heliumit eshte me vogel se shuma e masave te 4 atomeve te hidrogjenit, ketu fillon ekuacioni i Einstein-it , pra diferenca kthehet, transformohet ose leshohet ne energji.


Kur i gjithe hidrogjeni do te jete transformuar ne helium, sipas nje perllogaritje te bere ne baze te ekuacionit te Einstein kjo do te ndodhe edhe per te pakten 10 miliarde vite, krijohet nje reaksion tjeter si pasoje e rritjes se temperatures dhe per shkak te bymimit dhe pershtjellimit te gravitacionit. Gjate ketij reaksioni kur temperatura e diellit arrin ne 100 milione grade, berthamat e heliumit do te shkrihen per te krijuar berthamat e karbonit. Kur reaksionet berthamore nuk do te jene te mundura, mbaron edhe egsistenca e tij dhe pas disa miliona vite te tjere nuk do te prodhoje me as drite, fiket, dhe do te jete nje trup i ftohte qe sillet neper hapsire.

Denonco këtë mesazh tek moderatorët | IP: e regjistruar

Regjistruar: 03/02/2007
Vendbanimi: larg & afer
Mesazhe: 10972

Sa histori, legjenda, kenge dhe poezi jane thene e akoma thuhen e thuren per henen. Hena ketu, hena atje biles edhe prapa henes.
Artemide- per greket ishte - bija e Zeusit. Motra binjake e Apollos. Apollo ishte zot i diellit, pra dites, Artemida ishte zonja e nates, keshtu edhe e gjuetise.
Romaket e ripagezuan me emrin Diana.

Nje rrotullim te plote rreth aksit te vet hena e kryen per 27dite, 07ore, 41minuta.
Ndersa nje rrotullim te plote rreth tokes e kryen per 29dite,12 ore, 43minuta, quhet edhe muaji henor ose "sinodik".
Muaji sideral, ose me mire periudha e rrotullimit 360° te saj dhe orbites se tokes zgjat 27 dite 32 ore.
Muaji sinodik eshte me i gjate sepse hena per tu rigjendur ne pozicionin kundrejt tokes dhe diellit duhet te sillet akoma edhe ca.

Nje dite per te ngacmuar nje mikun tim i thashe se une lexoj gazeten edhe naten pa drita ndezur. Kjo ne fakt ndodh rradhe ne nje nate te qete te kthjellet dhe me hene plote ku mund te dallosh edhe hijen tende.

Nje vit henor ka 12 muaj sinodike me nje diference prej 11dite 5ore. Por pas 235 muajve sinodike qe korrespondojne rreth 19 vite kryhet nje cikel qe quhet edhe Aureo. Cikli aureo na mundeson te perllogarisim henat e reja te çdo viti.
Pjesa e ndriçuar e henes qe shohim ndryshon sipas pozicionit ne te cilen hena ndodhet kundrejt diellit dhe tokes.
Fazat e henes jane, draperi, D ose katra e pare, hena tu u mbush, henplote, henmbarim, C ose katra e fundit.
Toka edhe hena terhiqen shume, meqenese toka ka nje mase gati 100 here me te madhe, hena "bie" ne drejtim te tokes. Ne te njejten kohe edhe largohet me shpejtesi e kjo ben qe te rrije ne orbiten e saj.
Nga kjo terheqje reciproke krijohet efekti i baticave dhe zbaticave te detit.
Lartesi me e madhe e baticave verifikohen me henen e re dhe henplote.

Denonco këtë mesazh tek moderatorët | IP: e regjistruar

Regjistruar: 03/02/2007
Vendbanimi: larg & afer
Mesazhe: 10972

Besoj se te gjithe e dime se ç'jane eklipset! Te pakten fenomenin e njohim te gjithe.
Me pak fjale eklipsi mund te pershkruhet sikurse ti je shtrire e po merr ca rreze te ngrohta dielli e vjen dikush te ze rrezen e diellit, - largohu ore se me zure diellin!!!
Pra eklipsi nuk eshte gje tjeter por pozicioni ne te njejten trajektore te zene, toka, hena dhe dielli.
Eklipsi mund te jete i plote ose i pjesshem.
Eklipsi diellit
Quhet eklipsi i diellit sepse hena gjate rruges se saj neper orbite arrin ne nje pike qe gjendet ne mes te tokes e diellit. Ne kete menyre ajo pjese e tokes qe ze hija e henes u eklipsua. Duke qene se hena e dielli levizin me shpejtesi te ndryshme, hija e henes spostohet neper siperfaqen e tokes me nje shpejtesi prej 2 km ne sekonde. Gjeresia e hijes se henes ne toke arrin deri ne 270 km. Koha me e gjate ne nje vend qe mund te verifikohet eklipsi zgjat 7.5 minuta. Gjatesia e hijes se henes kur del perpara diellit eshte 373.500 km.
Eklipsi anular (unazor) i diellit
Mirpo dime se hena ka nje distance mesatare nga toka rreth 384.400 km, keshtu nese distanca e henes nga toka eshte me madhe se rrezja e hijes se saj i bie qe hene mos ta shohim krejt te zeze, por te rrethuar nga flaket e diellit ne forme unaze, sepse hija nuk arrin ne toke.
Eklipsi i pjeseshem i diellit.
Do te thote qe qendra e diellit, henes dhe tokes nuk jane ne vije te drejte por shume afer kesaj, per pasoje hena zen vetem pjeserisht rrezen e diellit.

Eklipsi i henes.
Kemi eklips te plote kur qendra e diellit, tokes dhe henes jane ne te njejten linje.  Eklips te plote henor kemi  kur hena e plote hyn komplet ne konin e hijes se tokes. Nese hena hyn pjeserisht natyrisht qe edhe eklipsi do te jete i pjesshem.
Per kuriozitet gjatesia e konit te hijes se tokes eshte 1.382.00 km.
Ne diference nga eklipsi i diellit, eklipsi i henes shihet njelloj nga te gjitha pikat e tokes qe ne ato momente kane henen ne horizont.
E gjithe faza e eklipsit zgjat rreth 1 ore e 30 minuta.

Gjate nje viti mund te kemi te pakten 2 eklipse dhe maksimumi 7.
Nqs se jane vetem 2 atehere jane eklipse diellore.
Nqs se jane 7 kemi , 2 eklipse henore dhe kusuri dihet.

Ne raste shume te rralla kemi 3 henore dhe 4 diellore. 


Eklipse mund te verifikohen ne çfare do lloj pjese te tokes, megjithse jane te shumte si frekuence, ne te njetin vend mesatarisht i bie nje here ne 360 vite.
Per te pare nje eklips te plote te diellit ne Europe duhet te presim vitin 2026 pikerisht do te ndodhe me daten 12 Gusht. meqense pika maksimale eshte diku andej nga Deti i Ngrire i veriut ne perendim te Islandes tek ne ne Shqiperi do te jete aty tek 90%.

Si behet perllogaritja e datave dhe vendeve te eklipsit? Egsiston nje cikel qe quhet Cikli i Saros qe zgjat 23 hena rreth 18 vite, gjate ketij cikli, verifikohen 28 eklipse te henes 27 eklipse te plota te dielli dhe 16 eklipse unazore.

Denonco këtë mesazh tek moderatorët | IP: e regjistruar

Regjistruar: 03/02/2007
Vendbanimi: larg & afer
Mesazhe: 10972

Toka
Eh, dielli, hena, planete, ylli polar, kometa, meteorite, sa here kemi ngritur syte nga qielli i kalter dhe shijojme keto mbrekulli te natyres. Tani te ulim syte nga kembet e te shohim se ku i kemi vendosur ato.
Jeni dakort meqe e njohim mire henen tani te zhvendosemi tek ajo e te vezhgojme planetin me te bukur, me te dashur, me te shtrejte, plot jete, i vetmi qe njohim realisht me te mirat e te keqiat e saj.
I vetmi planet me jete qe njeh deri me sot njeriu dhe shkenca. Te tjerat jane besime, hipoteza, fantazi dhe deshire per te gjetur te pakten shpirtin binjak te planetit te kalter.

Sipas shkencetarve, toka tani eshte ne moshen me te mire, adoloshente.
Meqe jemi ne hene pra ne hapsire e po shohim planetin tone token, Ajo eshte nje sfere e kalter, sepse mbi te dominon ngjyra e detit qe mbulon jo pak, por 70 % te siperfaqes. Dmth, ne rast se vertet jemi ne hene dhe kemi perballe oqeanin Paqesor, nuk do shihnim gje tjeter vetem se det.
Jeta e tokes
Rreth 4.6 miliarde vite me pare lindi Toka, e cila u formua ne vazhdim te kondesimit te materialit te re-se kozmike "fillestare" nga e cila ka origjinen dielli e i gjithe sistemi yne diellor. Qysh atehere, nje seri proçesesh e kane modeluar, duke e bere keshtu siç e shohim sot. Por kjo nuk do te thote se tani ka marre formen perfundimtare, gabim, ajo vazhdon te nderroje pafundesisht modelin nder kohe derisa...
Pas nja 5 milarde vitesh Dielli si pasoje e reaksioneve kimike qe kemi thene kur kemi folur per te, do te bymehet aq shume sa do te arrije orbiten e tokes dhe toka nderkohe qe do te kete mbaruar çdo fenomen mbi siperfaqen e saj, nuk ben gje tjeter por perfundon ne diell e kthehet ne origjine, pra ashtu siç ishte ne fillim: gaz.
Jeta mbi toke
Teresia e jetes mbi planetin e kalter, me te gjitha format e saj, eshte bere e mundur prej nje kombinimi te rastesishem te shume faktoreve: distanca perfekte nga dielli as larg as afer, atmosfera qe eshte mburoja e qenieve jetesore nga rrezet e demeshme te diellit, UV, X apo gama. Temperatura ideale- jeta varet shume nga luhatjet e temperaturave. Uji- nga ku varet egzistenca e jetes biologjike. Karboni, atomet e te cilit kane aftesitne jashtzakoneshme te formoje bashke me elemente te tjere molekulat e medhaja qe karakterizojne materialet jetesore.
Eppur si muove
Ja dedikojne Galile Galieut, ne do ti dedikojme nje nje trajtim me vete, e meriton.

Denonco këtë mesazh tek moderatorët | IP: e regjistruar

Regjistruar: 03/02/2007
Vendbanimi: larg & afer
Mesazhe: 10972

Galileo Galilei (shpikesi)
Duke pasur parasysh se Galileo Galilei vdiq ne shtepine e tij ne moshen 78 vjeçare veshtire se ai mund te kete shprehur thenien e fameshme. "Eppur si muove" perpara Gjykates se Inkuizicionit 10 vite para se te vdiste.
Shquhet qe ne moshen 19 vjeçare per zbulimet e tij dhe 25 vjeç ishte profesor universiteti. Ne moshen 28 vjeçare mori rrugen per Padova ku hapi nje ofiçine me nje puntor per te fabrikuar instrumente, kompaset, skuader, busulla dhe ore.
Ishte 45 vjeç, (1609) kur mori vesh se ne Hollande (1608) dikush qe prodhonte syze kishte shpikur nje objekt me te cilin mund te shihje afer objekte qe ishin larg: keshtu ju fut punes dhe ja arriti te shpikte monokularin ose teleskopin primitiv.Kur Galileo e drejtoi nga qielli beri zbulime te pabesueshme.
Isak Newton (Legjislatori)
Ne fakt teleskopin e pare e krijoi Newton-i me vone qe ishte krejt ndryshe.
Pikerisht ne vitin qe vdiq Galileo, lindi Newton. Newtonin e rrethon legjenda e fameshme e molles qe i ra ne koke prej kesaj zbuloi edhe ligjin e famshem te gravitacionit. Meqe jeta i shkoi duke studiuar ligjet, ligjin e Keplerit, Galileit dhe zbuloi ligjin e famshem mori edhe emrin legjislatori dhe per nder te tij Aleksander Pope shkruajti: " Natyra dhe ligjet e saj ishin ne erresire: Zoti tha, le te jete Newtoni! Dhe gjithshka u ndriçua.

Denonco këtë mesazh tek moderatorët | IP: e regjistruar

Regjistruar: 03/02/2007
Vendbanimi: larg & afer
Mesazhe: 10972

Kush ishte nje here e nje kohe : "Pishtari i botes", "Mendja", "Zoti qe shihet" etj.? Dielli!!!
Teorikisht "meqe jemi me kembe ne toke!!!" pra ne jemi ne qender dhe gjithshka qe na rrethon sillet rreth nesh, dielli, hena, yjet, i gjithe universi.
Mirpo njerit i shkonte ndermend nje teori krejt tjeter. Nuk eshte dielli qe sillet rreth tokes por e kunderta. Kjo ishte nje teori shume revolucionare per kohen. Kush ishte ky njeri?
Nikolas Kopernigk. Revolucionari
Ne vitin 1473 ne Torun te Polonise lindi Koperniku.
Koperniku studioi ne Itali per prift. Ne ate kohe ne Europe u be e modes studimi i "njohurive antike" vepra te filozofeve dhe shkencetarve antike qe kishin shpetuar, fale arabeve dhe punes se durueshme te disa monakeve, mesoi te lexonte latinisht dhe greqisht per te lexuar dhe studiuar klasiket, Aristarkun, per shembull, nga ku duke ndjekur rrugen e tij, provoi se eshte dielli ne qender e toka dhe planetet sillen rreth tij. Me pak fjale, toka, sipas tij nuk eshte gje tjeter veçse nje planet sikurse te tjeret. Fatmirsisht meqe teorine e tij revolucionare e shkruajti ne latinisht dhe lexohej vetem nga studiuesit. Pas 50 vitesh kjo teori shpertheu sikurse nje bombe qe beri te hidhte ne ajer gjithashka qe mendohej deri ne ate kohe rreth tokes dhe qiellit qe e rrethon, duke i shfaqur njeriut pamjen e vertet te universit. Ky shperthim disa shekuj me vone u quajt "revolucioni kopernikan"

Tyge Brahe Observartori.

Tre vjet pasi vdiq "revolucionari" 1546, ne Knustrup te Danimarkes, lindi Brahe. Meqe familja e tij ishte e pasur ne ate kohe pinjollat e familjeve te pasura e kishin te modes te bridhnin neper Europe gjere e gjate.
Kur ishte 14 vjeç mori goditjen e pare, pikerisht ne ate vit ndodhi nje eklips dhe vendos te behet dhe ai "njeri i zoti" qe parashikonin keto ndodhi te yjeve. Goditjen e dyte e mori 17 vjeç kur kuptoi se mes te dhenave qe njiheshin dhe atyre qe observoheshin (vrojtoheshin) kishte diferenca te medhaja. Duhen mjete me te sakta, keshtu tha e keshtu beri.
Merita e tij ishte se krijoji mjete me te mira te kohes vetem se vrojtimet beheshin me sy te lire (nuk kishte lindur akoma Newton). U be kaq i famshem sa fama e tij ra ne vesh te mbretit te Danimarkes saqe ai i ofroi nje ishull te tere(Hveen) per te krijuar observatorin e tij, lindi keshtu observatori i pare astronomik ne Europe qe u quajt Uraniborg (vendi i Uranit) Pas shume e shume zbulimeve shkencore ne vitin 1597 Brahe iku nga Danimarka dhe mori rrugen pere ne Prage si matematikan i perandorit Rudolf II e pikerisht ne 1600 mbiu nga Graz "reformatori" i cili kur vdiq Brahe ne 1601 "trashegoi" te gjithe materialin e 40 viteve pune bashke me qellimin qe ta kompletonte vepren e nisur.
U krijua keshtu sistemi i ri i botes. Kush ishte "reformatori"

Johannes Kepler. Reformatori

Ne ndryshim nga aventurat e Brahe, aventurat e Kepler ishin si rrjedhoje e tragjedive familjare. Fati i tij donte qer ne moshen 30 vjeçare te trashegonte te gjithe vepren e Brahe. Duke studiuar e vazhduar vepren e veshtire te Brahe, konkluzionet e tij, te bera me dore natyrisht, bene qe te pohonte "me deshperim" se gabonte me shume se vete Brahe. Me ne fund vendosi qe te hidhte poshte te gjitha hipotezat mbi formen orbitave dhe ju pershtati formen sipas te dhenave me te mira te studiuara. Keto te dhena u publikuan ne librin Astronomia e re.
Keto te dhena quhen ligje te Kepler dhe njihen tre.
Ligji i pare i Kepler: Planetet sillen rreth diellit ne nje orbite te caktuar por dielli nuk eshte ne qender.
I dyti: Planetet nuk rrotullohen rreth diellit me te njejten shpejtesi; kur eshte me afer diellit rretullohen me shpejt.
Dhjete vjet me vone ne librin, Harmonite e botes, Kepler do te na njihte me ligjin e trete te tij: Koha qe i duhet planeteve per tu rrotulluar rreth diellit varet nga gjatesia e gjysemakseve te orbitave te tyre. Me pak fjale; çdo planet ka qendren e tij te orbites,pra planeti vertet sillet rreth diellit, por dielli nuk eshte qendra e orbites se tij. Nje rremuje e vertete, nga ku nuk kishte si mos te dilte pohimi i mbicituar.

Nje rremuje e vertete

Ne fakt qe me heret njeriu ishte munduar te vinte nje rregull me te mire nepemjet tabelave astronomike. Tregojne se ne shekullin e XIII Alfonsi X, mbret i Kastiljes, u ngarkoi nje barre te rende studiuesve te kohes, te ribenin taabelat e reja astronomike, detyre e veshtire kjo pasi ngecnin ne veshtirsite ose me mire ne sistemin e komplikuar telemaik, sipas konkluzioneve te ketyre studiuesve, Zoti e ka bere natyren ne menyre te tille qe njeriu te kerkonte te zbulonte sa me mire te ishte e mundur. Alfonsi i X u detyrua ta pranonte situaten, duke shtuar: " Ne qofte se Zoti do te me kishte kerkuar keshille do ti kisha sugjeruar nje rreshtim me te mire"

Denonco këtë mesazh tek moderatorët | IP: e regjistruar

Regjistruar: 03/02/2007
Vendbanimi: larg & afer
Mesazhe: 10972

Kemi thene se, qe ne kohet me te lashta, njeriu ishte kurioz mbi natyren qe e rrethon. Vendi ku jeton, lumejte qe rrjedhin, malet e larta, dielli, hena yjet. Duke u kuriozuar ai arrinte edhe ne konkluzione. Duke pare yjet arriti te kuptonte se ato rrotulloheshin, keshtu ne mbremje ishin ne njeren ane dhe ne mengjes heret, kur drita e diellit akoma nuk kishte dale e te merrte fuqine e vet absolute, i gjente ne ane tjeter. Mirpo, mirpo atij i ra ne sy nje gje krejt e veçante! Njeri nga keto yje nuk nderronte pozicion, por rrinte gjithmone ne te njeten pike!!! Cili ishte ky yll ?, Pse nuk rrotullohej si te gjithe te tjeret? Ketyre pyetjeve u deshen me mijra vite qe ti jepeshin pergjigje.
Ylli Polar nuk eshte ylli me i shndritshem ne nje nate me plot yje. Nese shkojme me kete llogjike, nuk do ta gjejme kurre. Nese doni ta gjeni duhet pak durim. Te veçante kete yll e ben vetem pozicioni i tij, perndryshe eshte nje yll ne ate pafundesi yjesh. Gjithashtu nese po eksploroni Polin e Jugut e ngreni kot koken se nuk keni per ta gjetur as pare kurre.
Ne fillim per te gjetur Yllin Polar duhet te keni besim tek fantazia, dmth imagjinoni se perpara sysh keni nje harte te madhe gjigande dhe yjet jane disa pika ne vende te ndryshme te kesaj harte. Keto pika jane diku me shume, diku me pak. Tani po ti lidhim me vijeza te drejta keto pika do arrijme te krijojme ca forma te çuditeshme. Keto forma quhen kostelacione (grupe yjesh) dhe ne baze te formes u jepej dhe emri si: Dragoi, Orioni, Kasiopea, karroca ,etj qe frymezoheshin nga mitet. Tashme njeriu modern nuk perdor mitologjine per pagezim, por emra te frymezuar nga objekte si: Teleskopi, Mikroskopi, Sahati (ora).
Me shume do flasim kur te trajtojme kostelacionet dhe zodiakun.
Qe te gjejme Yllin polar metoda me e thjeshte eshte te ngrejme koken ne Zenit!
Ne Zenit, thame e çojne koken ata qe nuk jane ne Polin e Jugut. Po te ngresh koken ne polin e jugut sheh Nadirin! Pra: Zeniti eshte veriu dhe Nadiri eshte jugu.
Pra toka dime se eshte e rrumbullaket e ndare ne dy hemisfera (gjysemsfera) nga ekuatori. Horizonti qe shohim siper kokes sone eshte Zenit-i kur shikojme nga veriu dhe Nadir-i kur shikojme nga jugu. Me perjashtim thame te dy pikave polare ku nuk vlen kjo sepse kur jemi ne Polin e Veriut ngado ta ngreme koken shohim vetem Zenitin dhe anasjelltas.
Tani qe kemi mesuar te gjeme veriun,edhe me mjete rrethanore, drejtohemi nga ai, hapim krahet dhe ngreme shikimin lart arrijme piken me te larte te horizontit. Kjo pike quhet Zenit. Po te drejtohemi me fytyre nga jugu pika me larget e horizontit quhet Nadir..
Duke u perqendruar per te gjetur Zenitin, hapim syte mire dhe shohim disa yje ne ate pike, njera nga keto yje eshte ylli Polar.
Po te perqendrohemi me kujdes tek ky grumbullim yjesh, do gjejme Arushen e vogel dhe ne bisht te saj gjendet ylli yne i famshem.
E gjetem dhe yllin Polar
Azimuti .
Duke bere te gjitha keto veperime, gjetem veriun, jugun, lindjen e diellit, perendimin biles se fundi gjetem dhe yllin Polar, ne nuk kemi bere gje tjeter veçse kemi percaktuar pikat e orientimit ne horizont.
I gjithe horizonti qe na rrethon ne 360° (kaq grade ka nje rreth i plote) eshte Azimut-i. Me pak fjale per tu drejtuar ne horizont marrim nje pike referimi dhe kur bejme spostimet me sy nga kjo pike referimi, majtas apo djathtas "levizim" me Azimut.
Busulla
Busulla , mbasi e dime çfare eshte dhe pse na sherben, blejme nje busull dhe fillojme e bejme eksperimente te ndryshme.
Kemi blere nje parabole, nuk ka rendesi Digitalb apo Tring, e duam ta drejtojme drejt satelitit Eutelsat W2 16 est lindje, meqe ne fshatin tone nuk ka asnje parabol qe te mund te marrim si shembull, perdorim njohurite tona . Si fillim percaktojme lindjen, zgjedhim vendin ku mund te vendosim parabolen qe te mos kete perpara objekte qe pengojne valen e satelitit te shikoje saçin dhe marrim busullen, lexojme est, ndalemi tek 16 ° , kemi pak pune me kendin sepse ndryshon sipas madhesise se saçit, formes dhe bazamentit ku e kemi fiksuar, pasi bejme te gjitha keto ndezim aparatin dhe fillojme e shohim folk+ apo muzikal. Eshte mire te dime gjithashtu se kjo vlen vetem per Europen sepse sateliti i famshem eshte nje satelit artificial i ngritur nga njeriu ne ajer dhe eshte e destinuar per europen, do kemi kohe e flasim edhe per satelitet.

Denonco këtë mesazh tek moderatorët | IP: e regjistruar

Regjistruar: 03/02/2007
Vendbanimi: larg & afer
Mesazhe: 10972

Ishte nje nate e bukur e ngrohte vere. Nje shoku im qe me shurdhonte perhere me ca pyetje te çuditeshme per yjet, cometa e meteroitet, me pyeti -e di ti sa km eshte ylli me i afert ?- po sa jane e di? –ngrita koken e shkunda si zakonisht kur me bente pyetje te tilla ? –Edhe ti i kthehem une nuk ke pyetje te tjera?!!! Kam me tha- pse kane ngjyra te ndryshme?, pse dikush ndriçon me shume e dikush me pak? …

Sa larg jane yjet!

Mjafton tu them se ylli me i afert eshte 4x10^13 km! Ky yll quhet Proksima Centauri.
Quhet Proksima qe do te thote –i afermi, Centauri eshte kostelacioni qe i perket.
Per te llogaritur nje distance te tille jane perdorur disa formula dhe njesi matjeje.
Meqe distanca mesatare e tokes nga dielli thame, eshte 150 milione km, e quajme baza (aksi) e trekendeshit qe formohet mes tokes diellit dhe yllit, masim kendin π ne sekonda.
Nje vit drite (v.d.) = hapsiren qe pershkon drita ne nje vit. (nje vit drite eshte 9,47x10^12 km)
Parsec (pc) = 3.26 (v.d.)= distanca e nje ylli , ku kendi π(paraaksi) eshte 1”(sekonde) ku 1” eshte 3600-ta pjese e nje grade) .
Sa me i vogel eshte paraaksi π aq me larg eshte ylli. Nqs π eshte gati zero ky yll eshte ne infinit (pafundesi)
Duke ndjekur formulen d=1/π ku d eshte distanca e e yllit ne pc kurse π thame eshte paraaksi .
Paraasksi i Proksimo Centauri eshte 0.762.
Gjejme: d=1/0.762 = 1.31 pc e shprehur ne km eshte 4x10^13km .
Ndersa ylli 61Lejleket Lejleku eshte 4.27 pc, Sirio Qeni i Madh =2.65pc, Wolf 359 Luani= 2.33pc e keshtu me rradhe. Keto jane disa nder yjet me te afert.

Sa yje jane?

Deri me tani jane numeruar (fotografuar) 10 miliarde yje.
Me nje dylbi te mire dhe nje nate te erret e te paster pa re numerojme nga 50.000deri ne 100.000
Me sy te lire , nje nate te erret e pa re arrijme ne 3000.

Ps. shenja ^dhe numri mbrapa tregojne fuqine, psh 2 ^3 eshte =8

Denonco këtë mesazh tek moderatorët | IP: e regjistruar